
'Europa bedreigt de Nederlandse pensioenen'; 
NRC.NEXT
25 september 2012 dinsdag
Section: Op de hoogte
 wilmer heck
De aanleiding
Het is waarschijnlijk een belangrijke reden dat hij als enige op voorkeurstemmen in de Tweede Kamer terugkeert. CDA'er Pieter Omtzigt was voor de verkiezingen door de partijtop op een schijnbaar onverkiesbare plaats 39 gezet. Vorige week bleek hij met 37.000 voorkeurstemmen plotseling met stip te zijn gestegen tot plaats drie op de CDA-lijst. Behalve als Tukker profileerde zijn campagneteam Omtzigt deze zomer nadrukkelijk als hoeder van de vaderlandse pensioenen tegen dreiging uit Europa. Omtzigt was begin dit jaar door de Tweede Kamer dan ook nog aangesteld als 'pensioenrapporteur'. Hij moest in Brussel het Nederlandse pensioenstelsel verdedigen tegen ongewenste Europese invloeden. Maar waar bestaan die precies uit? ,,De EU wil zeggenschap over 800 miljard euro aan Nederlandse pensioenen, de grootste snoeppot van Europa. Dat plan moet van tafel", zei hij eerder tegen dagblad Trouw. Op Omtzigts campagnesite http://'steundepensioenrapporteur.nl' staan koppen als 'Europa, blijf van ons pensioen af' en 'Europese dreiging'. next.checkt: worden de Nederlandse pensioenen inderdaad bedreigd door Europa?
Waar is het op gebaseerd?
Afgelopen februari bracht de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, het witboek pensioenen uit. Een witboek is meestal de voorloper van wetgevingsvoorstellen uit Brussel. In het witboek beschrijft de Commissie de noodzaak van pensioenhervormingen in Europa. Zo dwingt de stijgende levensverwachting tot een hogere pensioenleeftijd in veel lidstaten. Ook leidt de economische crisis tot lagere rendementen en wordt er in veel landen sowieso te weinig gespaard voor de oude dag. Brussel doet daarom aanbevelingen en benadrukt dat de lidstaten grotendeels zelf verantwoordelijk zijn voor het inrichten van een goed pensioenstelsel. Maar Brussel kondigt ook een herziening aan van de 'pensioenfondsenrichtlijn'. Onder andere om het voor pensioenfondsen makkelijker te maken hun diensten in het buitenland aan te bieden. De Commissie schrijft daarbij dat de herziening mede is bedoeld om 'gelijke voorwaarden met Solvabiliteit II te behouden'. Dat is een pakket maatregelen waarmee de eisen voor financiële buffers bij verzekeraars worden aangescherpt. Bij verzekeraars kunnen mensen individuele pensioenregelingen afsluiten. De verzekeraars willen daarom dat pensioenfondsen aan dezelfde voorwaarden moeten voldoen als zij. De vrees bestaat daarom dat ook de Nederlandse pensioenfondsen hun buffers moeten vergroten. Onnodig, vinden de pensioenfondsen, want als zij geld tekortkomen, kunnen ze gewoon de pensioenen verlagen. In diverse media is de voorbije maanden geschreven dat strengere kapitaaleisen zouden leiden tot hogere pensioenpremies of kortingen op de pensioenen van zo'n 10 procent.
En, klopt het?
Er is dus geen sprake van dat de EU of andere Europese landen aanspraak maken op Nederlands pensioengeld. De vermeende Europese bedreiging van de Nederlandse pensioenpotten bestaat alleen uit mogelijk strengere kapitaaleisen. In een Kamerbrief schreef het kabinet in juli dat die ertoe kunnen leiden dat de pensioenpremie met zo'n 11 procent omhoog moet. Op die manier komt er jaarlijks 3 miljard euro extra binnen om de buffers van de pensioenfondsen op EU-peil te houden. Een andere manier is om de compensatie voor inflatie op de uitkeringen jarenlang achterwege te laten, totdat aan de nieuwe buffereisen is voldaan. Dat leidt tot minder koopkracht voor gepensioneerden. Maar het is dus niet zo dat andere Europese burgers van de Nederlandse pensioenpotten gaan snoepen, zoals soms wordt gesuggereerd.
Hoe waarschijnlijk is het dan dat die strengere Europese kapitaaleisen er komen? In het Europese witboek staat namelijk ook dat de 'kwalitatieve elementen van Solvabiliteit II een goed uitgangspunt vormen voor de verbetering van het toezicht'. Die kwalitatieve elementen gaan, anders dan de kwantitatieve elementen, niet over percentages kapitaalbuffers, maar over de organisatie en bedrijfsvoering van de pensioenfondsen in het algemeen. Deze passage staat in de aanbevelingen van de partijen die op het witboek hebben gereageerd, maar vaak vormen die het uitgangspunt van het uiteindelijke wetsvoorstel. Dat wordt op zijn vroegst halverwege volgend jaar verwacht.
De verantwoordelijke eurocommissaris Michel Barnier heeft ook al gezegd dat de nieuwe pensioenfondsenrichtlijn ,,geen copy-paste zal worden van Solvency II". En dat het zeker ,,niet de bedoeling van de herziene richtlijn is goed werkende stelsels te bestraffen". Het Nederlandse pensioenstelsel wordt alom gezien als een van de beste ter wereld.
Omtzigts partijgenoot en Europarlementariër Corien Wortmann zegt het goed te vinden dat Nederland zich tijdig met de Europese pensioenplannen bemoeit. Maar ze noemt het ,,vrij onwaarschijnlijk" dat de gevreesde strengere kapitaaleisen voor pensioenfondsen daadwerkelijk in het wetsvoorstel komen. Als dat wel zo is dan moeten ook het Europees Parlement, de nationale parlementen en de Europese regeringen zich nog over de plannen uitspreken. Als Nederland voldoende medestanders vindt, kunnen de plannen dan alsnog worden geblokkeerd.
Conclusie
'Europese dreiging' en 'Europa, blijf van ons pensioen af'. De teksten op zijn website en de uitlatingen van het met voorkeurstemmen verkozen CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt wekken soms de indruk dat 'Europa' van de Nederlandse pensioenpot wil snoepen. Dat is niet het geval. Er bestaat de vrees dat er vanuit de EU verplichtingen aan pensioenfondsen worden opgelegd om grotere financiële buffers aan te houden. Dat zou tot een verhoging van de pensioenpremies met zo'n 11 procent kunnen leiden. Maar een concreet wetsvoorstel hierover is er niet. Het is ook maar zeer de vraag of dat er ooit van komt. Bovendien kunnen de plannen dan alsnog worden gedwarsboomd. De onheilspellende bewering dat de Nederlandse pensioenen worden bedreigd door Europa beoordelen we dan ook als grotendeels onwaar.
next checkt verder nog
,,Die enorme budgetten van de publieke omroep gaan vooral naar amusement, in plaats van naar onderzoeksjournalistiek"
Yoeri Albrecht, voorzitter van Veronica, gisteren in de Volkskrant.
Een bewering voorbij horen komen die je graag zou laten checken? Attendeer de redactie van next.checkt erop door een mail te sturen naar: @nrc.nl Of tip de redactie via Twitter met de hashtag #
 
Het met voorkeurstemmen verkozen Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt CDA op zijn website.
